Гай Юлий Цезарь - Асосгузори Империяи Рум

Дар таърихи Рими Қадим кам касонеро метавон ёфт, ки чунин таъсири амиқ ба сиёсат, ҳарб ва фарҳанг гузошта бошанд. Яке аз ин нодиртарин чеҳраҳо Гай Юлий Цезарь сиёсатмадор, сарлашкар, хаттот ва яке аз бузургтарин шахсиятҳои таърихи Рум мебошад. Ӯ на танҳо Ҷумҳурии Румро ба империя табдил дод, балки бо ислоҳоти худ таърихи Аврупоро ба куллӣ дигаргун сохт.

Аз хонадони Юлий

Гай Юлий Цезарь 13 июли соли 100 пеш аз мелод дар Рум дар хонадони патритсиҳои қадимӣ ба дунё омадааст. Падараш Гай Юлий Цезарь сенатор буд ва модараш Аврелия зани бонангу номус. Хонадони Юлийҳо худро аз Эней қаҳрамони афсонавии Троя ва тавассути ӯ аз Венера худои ишқ пайрав меҳисобиданд.

Ҷавонӣ ва таҳсил

Цезарь дар ҷавонӣ таҳсилоти аъло гирифт ӯ дар Родос назди оратори машҳур Аполлоний Молон суханронӣ ва фалсафа омӯхт. Ӯ инчунин дар соҳаи ҳуқуқ ва сиёсат таҷрибаи зиёд пайдо кард.

Фатҳи Ғалия ва шӯҳрати ҳарбӣ

Соли 58 пеш аз мелод, Цезарь ба унвони проконсули Ғалия таъин шуд. Дар тӯли 8 сол 58–50 пеш аз мелод, ӯ тамоми Ғалия Фаронсаи имрӯза ва қисми Бритониёро забт кард. Ин фатҳҳо ба ӯ шӯҳрати бузург ва сарвати зиёд оварданд ва ӯро ба яке аз тавонотарин мардони Рум табдил доданд.

Ҷанги шаҳрвандӣ ва диктатор шудан

Соли 49 пеш аз мелод, Сенати Рум ба Цезарь фармон дод, ки лашкарашро пароканда кунад ва ба Рум баргардад. Цезарь ин фармонро иҷро накард ва бо лашкари худ Рубикон дарёи сарҳадии Румро убур кард ва гуфт: «Гӯшаки бозистод». Ин оғози Ҷанги шаҳрвандӣ буд.

Цезарь дар ин ҷанг Помпей рақиби асосии худ ва пайравони ӯро шикаст дод. Соли 48 пеш аз мелод, ӯ дар Миср бо Клеопатра шинос шуд ва ба ӯ дар ба даст овардани тахти Миср кӯмак кард. Соли 46 пеш аз мелод, Цезарь ба Рум баргашт ва худро диктатори якумрӣ эълон кард.

Ислоҳот ва мероси Цезарь

Цезарь дар давраи ҳукмронии худ ислоҳоти бузург анҷом дод:

- Тақвими Юлианиро ҷорӣ кард, ки то асри XVI дар Аврупо истифода мешуд

- Сенатро васеъ кард ва ба он намояндагони вилоятҳоро дохил намуд

- Шаҳрвандии Румро ба сокинони вилоятҳо дод

- Заминҳои давлатиро ба собиқадорони ҳарбӣ тақсим кард

- Андозбандиро ислоҳ кард

Марг ва мерос

15 марти соли 44 пеш аз мелод, Цезарь дар ҷаласаи Сенат аз ҷониби гурӯҳе аз сенаторон аз ҷумла Брут ва Кассий бо 23 зарбаи ханҷар кушта шуд. Пас аз марги Цезарь, Ҷумҳурии Рум ба поён расид ва Империяи Рум таҳти ҳукмронии Октавиан Август барпо гардид. Номи Цезарь ба унвони императорон табдил ёфт «Кайсар» ки то имрӯз дар забонҳои гуногун аз ҷумла «Кайсар» дар олмонӣ ва «Тсар» дар русӣ боқӣ мондааст.

Чаро «Чеҳраи мондагор»?

Гай Юлий Цезарь на танҳо сарлашкар ва сиёсатмадор, балки рамзи тағйири бузург ва ҷасорати сиёсӣ аст. Ӯ нишон дод, ки як инсон метавонад тақдири як империяро тағйир диҳад. Ҳарчанд ӯ бо марг аз ҷониби душманонаш ҷазо гирифт, аммо ислоҳоти ӯ, тақвими ӯ ва мероси сиёсии ӯ то имрӯз дар саросари ҷаҳон зинда аст. Номи ӯ дар таърих ҳамчун номи яке аз бузургтарин шахсиятҳои тамоми замонҳо то абад боқӣ хоҳад монд.

“Рӯзгор”