ҶҶ 1994: Бразилия дар нишони чаҳорум ва афсонаи Баҷо

Чемпионати ҷаҳонии соли 1994, ки аз 17 июн то 17 июл дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико баргузор шуд, 15-умин Ҷоми ҷаҳон буд. Ин аввалин Чемпионати ҷаҳонӣ дар таърих буд, ки дар қитъаи Амрикои Шимолӣ ва дар кишваре доир мешуд, ки футбол дар он ҷо маҳбубияти зиёд надошт. Бо вуҷуди ин, мусобиқа тавонист ҳамаро ба ҳайрат овард ва нишон диҳад, ки футбол метавонад дар ҳар гӯшаи ҷаҳон мухлисон пайдо кунад. Ин охирин Чемпионати ҷаҳон буд, ки дар он 24 даста иштирок карданд.

Дар ин Чемпионат 24 даста дар 6 гурӯҳи чордастагӣ ба мубориза бархостанд. Формат чунин буд, ки 2 дастаи беҳтарин аз ҳар гурӯҳ ва 4 дастаи беҳтарини сеюм ба марҳилаи плей-офф роҳ меёфтанд. Дар маҷмӯъ 52 бозӣ доир шуд ва 141 гол ба сабт расид. Яке аз ҷолибтарин хусусиятҳои ин Чемпионат он буд, ки дар он бори аввал дар либоси бозигарон номҳои онҳо навишта шуда буд. Инчунин, ин аввалин Чемпионате буд, ки дар он қоидаи се хол барои пирӯзӣ дар марҳилаи гурӯҳӣ татбиқ шуд, ки ба дастаҳо имкон медод, ки барои ҳар пирӯзӣ се хол гиранд.

Ин мусобиқа аз ҳамин лаҳзаҳои аввалинаш шоковар буд. Дастаи Руминия дар бозии аввалини худ бар Колумбия бо ҳисоби 3:1 пирӯз шуд, ки дар он Георге Хаджи дурахшид. Аммо фоҷиаи асосии ин бозӣ марги Андрас Эскобар, мудофеи Колумбия, буд, ки пас аз голи ба худаш дар бозии бар ИМА дар шаҳри Даллас, чанде баъд дар Колумбия ба қатл расонид. Ин ҳодиса тамоми ҷаҳони футболро ба ларза овард ва нишон дод, ки футбол метавонад то чӣ андоза ҷиддӣ бошад.

Яке аз ҷолибтарин бозиҳои ин Чемпионат бозии даври 1/8 ниҳоӣ байни Руминия ва Аргентина буд. Руминия бо роҳбарии Георге Хаджи ва Илие Думитреску, ки ду голи аввалро зад, Аргентинаро бо ҳисоби 3:2 шикаст дод. Худи Хаджи дар дақиқаи 58-ум голи сеюмро ба сабт расонд. Ин бозӣ яке аз беҳтарин бозиҳои таърихи Ҷоми ҷаҳон ба шумор меравад.

Дастаи Булғористон яке аз кашфиётҳои ин мусобиқа буд. Онҳо дар чорякфинал бо ҳисоби 2:1 бар Олмон, ки қаҳрамони амалкунанда буд, пирӯз шуданд ва ба нимфинал роҳ ёфтанд. Ин бузургтарин дастоварди таърихи футболи Булғористон буд. Христо Стоичков, ки ситораи ин даста буд, бо 6 гол дар садри беҳтарин бомбардорони мусобиқа қарор гирифт.

Дар нимфинал, Бразилия бо ҳисоби 1:0 бар Шветсия пирӯз шуд ва Италия бо ҳисоби 2:1 бар Булғористон ғалаба кард. Бозии ҷои сеюм байни Шветсия ва Булғористон бо ҳисоби 4:0 ба фоидаи Шветсия анҷом ёфт.

Финали ин Чемпионат, ки 17 июл дар варзишгоҳи «Роуз Боул»-и Пасадина (Лос-Анҷелес) бо иштироки 94,194 тамошобин баргузор шуд, яке аз драмавӣтарин финалҳои таърихи Ҷоми ҷаҳон буд. Бразилия ва Италия дар вақти асосӣ ва вақти иловагӣ бо ҳисоби 0:0 мусовӣ карданд ва сарнавишти Ҷом дар силсилаи пеналтӣ ҳал шуд. Ин аввалин финали таърихи Ҷоми ҷаҳон буд, ки дар он ягон гол зада нашуд ва чемпион танҳо бо пеналтӣ муайян гардид.

Дар силсилаи пеналтӣ, Роберто Баҷо, ситораи Италия, пеналтиро аз болои дарвоза зада, тӯбро берун фиристод ва ин хато сарнавишти Италияро тағйир дод. Бразилия бо ҳисоби 3:2 дар пеналтӣ пирӯз шуд ва бори чорум дар таърих қаҳрамони ҷаҳон гардид. Ромарио, ки дар ин мусобиқа дурахшид, ҳамчун беҳтарин бозигари Чемпионат эътироф шуд. Мишел Прюдомм аз Белгия беҳтарин дарвозабон ва Марк Овермарс аз Нидерланд беҳтарин бозигари ҷавон интихоб шуданд.

Олег Саленко аз Русия ва Христо Стоичков аз Булғористон ҳар кадом бо 6 гол беҳтарин бомбардорони мусобиқа гардиданд. Саленко дар бозии гурӯҳии Русия бар Камерун (6:1) панҷ гол зада, рекорди Ҷоми ҷаҳонро барои бештарин гол дар як бозӣ ба сабт расонд.

Чемпионати ҷаҳонии соли 1994 дар ИМА на танҳо барои Бразилия, ки ҷоми чаҳоруми худро ба даст овард, балки барои тамоми ҷаҳони футбол як саҳифаи нав кушод. Ин мусобиқа исбот кард, ки футбол метавонад дар ҳар гӯшаи ҷаҳон риша давонад ва дар кишваре, ки футбол маҳбубияти зиёд надошт, тавонист миллионҳо мухлисро ба варзишгоҳҳо ҷалб кунад. Инчунин, фоҷиаи Эскобар ва драмаи Баҷо дар финал ин Чемпионатро ба яке аз фаромӯшнашавандатарин мусобиқаҳои таърих табдил доданд.

“Рӯзгор”