ҶҶ 2002: Ғалабаи панҷуми Бразилия дар Осиё

Чемпионати ҷаҳонии футбол 2002, ки аз 31 май то 30 июн дар Ҷопон ва Кореяи Ҷанубӣ баргузор шуд, 17-умин розыгрыши Ҷоми ҷаҳон буд ва онро бояд яке аз гардишгаронтарин ва ғайричашмдошттарин мусобиқаҳои таърихи футбол номид. Ин аввалин Чемпионати ҷаҳон буд, ки дар қитъаи Осиё ва берун аз Аврупо ва Амрико доир мешуд, инчунин аввалин мусобиқае буд, ки ду кишвар якҷоя мизбони он шуданд.

Дар ин Чемпионат 32 даста иштирок карданд ва онҳо дар 8 гурӯҳи чордастагӣ ба мубориза бархостанд. Дар маҷмӯъ 64 бозӣ доир шуд ва 161 гол ба сабт расид, ки нишондиҳандаи миёнаи 2,52 гол дар як бозӣ буд. Инчунин, ин охирин Чемпионате буд, ки дар он қоидаи "голи тиллоӣ" дар вақти иловагӣ истифода шуд.

Ин мусобиқа аз ҳамин лаҳзаҳои аввалинаш шоковар буд. Дар бозии ифтитоҳӣ, дастаи Сенегал, ки бори аввал дар Чемпионати ҷаҳон ширкат мекард, дастаи қаҳрамони амалкунанда Фаронсаро бо ҳисоби 1:0 шикаст дод. Ягона голи бозиро Папа Буба Диоп дар дақиқаи 30-ум ба сабт расонд ва ин пирӯзӣ барои Сенегал аввалин ғалабаи таърихӣ дар Ҷоми ҷаҳон буд. Фаронса, ки бо ҳайати пурқуввати худ яке аз авродаҳои асосии Ҷом ба ҳисоб мерафт, дар тамоми мусобиқа ягон гол зада натавонист ва дар марҳилаи гурӯҳӣ бо як хол аз мусобиқа хориҷ шуд. Ин бузургтарин шоки ин Чемпионат буд.

Дастаи Кореяи Ҷанубӣ, ки яке аз мизбонони мусобиқа буд, таҳти роҳбарии мураббии ҳолландӣ Гус Ҳиддинк тавонист ба яке аз бузургтарин дастовардҳои таърихи футболи Осиё ноил шавад. Онҳо дар марҳилаи гурӯҳӣ Полшаро бо ҳисоби 2:0 шикаст доданд ва сипас Португалияро бо ҳисоби 1:0 мағлуб карда, ба даври плей-офф роҳ ёфтанд. Дар даври 1/8 ниҳоӣ, Кореяи Ҷанубӣ бо Италия рӯ ба рӯ шуд ва пас аз як бозии пурҳодиса, бо голи тиллоии Ан Ҷун Хван дар дақиқаи 117-ум бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуд. Ин яке аз бузургтарин шокҳои таърихи Ҷоми ҷаҳон буд. Дар чорякфинал, онҳо Испанияро дар силсилаи пеналтӣ бо ҳисоби 5:3 шикаст доданд ва ба нимфинал роҳ ёфтанд. Онҳо аввалин дастаи Осиёӣ гардиданд, ки ба нимфинали Ҷоми ҷаҳон мерасанд.

Дастаи Туркия низ яке аз кашфиётҳои асосии ин мусобиқа буд. Онҳо дар марҳилаи гурӯҳӣ бо Бразилия, Коста-Рика ва Чин ҳамгурӯҳ буданд ва пас аз ду пирӯзӣ ба даври плей-офф роҳ ёфтанд. Дар даври 1/8 ниҳоӣ, Туркия бо Ҷопон рӯ ба рӯ шуд ва бо ҳисоби 1:0 пирӯз шуд. Дар чорякфинал, онҳо Сенегалро бо голи тиллоии Илҳан Мансиз дар дақиқаи 94-ум бо ҳисоби 1:0 шикаст доданд ва ба нимфинал роҳ ёфтанд. Дар нимфинал, онҳо аз Бразилия бо ҳисоби 1:0 шикаст хӯрданд, аммо дар бозии ҷои сеюм бо Кореяи Ҷанубӣ рӯ ба рӯ шуданд ва бо ҳисоби 3:2 пирӯз шуданд. Дар ин бозӣ, Ҳакан Шукюр дар ҳамагӣ 10,8 сония голи аввалро ба сабт расонд, ки ин зудтарин гол дар таърихи Ҷоми ҷаҳон ба ҳисоб меравад.

Дар нимфиналҳо, Бразилия бо Туркия рӯ ба рӯ шуд ва бо голи Роналдо дар дақиқаи 49-ум бо ҳисоби 1:0 пирӯз шуд. Дар бозии дигари нимфинал, Олмон бо Кореяи Ҷанубӣ вохӯрд ва Михаэл Баллак дар дақиқаи 75-ум ягона голи бозиро ба сабт расонд ва Олмонро ба финал расонд.

Финали ин Чемпионат, ки 30 июн дар варзишгоҳи байналмилалии "Ниссан"-и Йокогама баргузор шуд, яке аз фаромӯшнашавандатарин финалҳои таърихи Ҷоми ҷаҳон буд. Бразилия ва Олмон, ки ду дастаи сермуваффақтарини таърихи Ҷом буданд, бори аввал дар таърихи худ дар як бозии Чемпионати ҷаҳон рӯ ба рӯ шуданд. Дар нимаи аввал, ҳарду даста фурсатҳо эҷод карданд, аммо дарвозабони Олмон Оливер Кан, ки дар тамоми мусобиқа дурахшида буд, дарвозаро нигоҳ дошт. Дар дақиқаи 67-ум, Роналдо аз хатои Кан истифода бурда, аввалин голи бозиро ба сабт расонд. Танҳо 12 дақиқа баъд, дар дақиқаи 79-ум, Роналдо голи дуюми худро зада, Бразилияро бо ҳисоби 2:0 ба пирӯзӣ расонд. Бразилия бори панҷум дар таърихи худ Қаҳрамони ҷаҳон гардид ва аввалин ва ягона кишваре шуд, ки панҷ маротиба ин Ҷомро ба даст овардааст.

Роналдо, ки дар финали соли 1998 аз сабаби беморӣ натавониста буд бозии худро нишон диҳад, ин дафъа бо ду голи худ дар финал ва ҳашт голи умумӣ дар мусобиқа, ҳамчун беҳтарин бомбардори Чемпионат эътироф шуд ва Тӯби тилоиро ба даст овард. Ӯ инчунин бо 12 голи худ дар тамоми Чемпионатҳои ҷаҳон ба рекорди Пеле баробар шуд. Оливер Кан, сарвори тими Олмон, ки дар тамоми мусобиқа бозиҳои дурахшон нишон дод, ҳамчун беҳтарин бозигари Чемпионат эътироф шуд ва аввалин дарвозабон дар таърих гардид, ки ин ҷоизаро ба даст меорад. Ҷои сеюмро Туркия ва ҷои чорумро Кореяи Ҷанубӣ ишғол карданд.

Чемпионати ҷаҳонии соли 2002 дар Ҷопон ва Кореяи Ҷанубӣ на танҳо барои Бразилия ва панҷумин Қаҳрамонии онҳо, балки барои шокҳои бузург, дастовардҳои таърихии дастаҳои Осиё ва Африқо, ва таваллуди наслҳои нави ситорагон дар таърих сабт шуд. Ин мусобиқа нишон дод, ки футбол метавонад дар ҳар гӯшаи ҷаҳон мардумро муттаҳид кунад ва ба як воситаи бузурги фарҳангӣ ва иҷтимоӣ табдил ёбад. Инчунин, ин Чемпионат бори дигар собит кард, ки дар футбол ҳеҷ чиз аз пеш муайян нест ва ҳар дастае метавонад бо ирода ва талош ба қуллаҳои баланд расад.

“Рӯзгор”