«ХУДАТОН ВА КАСОНАТОНРО АЗ ОТАШИ ДӮЗАХ МАҲФӮЗ ДОРЕД!»

Аз силсилаи посухҳои Юсуф Қарзовӣ

Суол: - ман зане мутааҳҳилам. Модари ду бача ва шавҳарам ҳамеша маро ҳамроҳи худ ба маҳфилҳо ва маҷлисҳои умумӣ мебарад, то он ҷо, ки ба хотири рафту омади ин гуна маҷлисҳо ва маҳфилҳо ба нӯшидани шароб ва кашидани сигор муътод шудаам ва акнун дигар аз тарки онҳо оҷизам. Дӯст доштам аз ҷаноби олӣ суол кунам: оё гуноҳи ин олӯдагӣ мутаваҷҷиҳи шахси ман аст ё мутаваҷҷиҳи шавҳарам мебошад, зеро эшон маро ба ин маконҳои ҳаром мебарад ва агар аз ӯ итоат накунам  маро мезанад? Хоҳишмандам маро раҳнамоӣ фармоед.

Ҷавоб: Ин як мусибат аст, мусибати бисёр бузург, ки ҷомеаи исломии мо то ба ин ҳадд уфт намуда ва ахлоқи исломии мардон ва занонаш то ин андоза пойин омада бошад. Дар ҳар сурат, дар ин қазия гуноҳ мутаваҷҷиҳи тарафайн, яъне зан ва мард ҳар ду хоҳад буд. Нахуст, гуноҳ мутаваҷҷиҳи шавҳар аст, ба далели ин ки ӯ муваззаф аст, ки аҳли байти худро аз оташи дӯзах маҳфӯз дорад, ҳамон тавре, ки Худованди мутаъол хитоб ба гурӯҳи мусалмонон мефармояд: «Эй касоне, ки имон овардаед худатон ва касонатонро аз оташе, ки сӯхти он мардум ва сангоҳост ҳифз кунед» (Таҳрим, ояи 6).

Яъне сарпарасти хонавода бояд ононро аз оташ маҳфӯз дорад, зеро масъулият ба ӯҳдаи эшон аст. Ҳамин тавр, аз лиҳози ниёзҳои дунёӣ эшон мукаллаф ҳастанд, ки ононро ба биҳишт наздик гардонад ва аз оташи дӯзах дур бидорад. Дар ғайри ин сурат, чӣ арзиш ва баҳое дорад, ки ҳамсаратро бо беҳтарин либос ороста намоӣ ва беҳтарин хӯрданиҳо ва нӯшиданиҳоро барои ӯ ва соири афроди хонавода фароҳам созӣ ва бисёре аз зеварот ва таҷаммулот(ороишот)-и дунёиро барои онон таҳия намоӣ ва сипас-наъузубилЛоҳ-ононро ба сӯи оташи ҷаҳаннам бикашонӣ?! Чӣ арзише дорад, ки фарзандонат олитарин мадорики донишгоҳиро дарёфт кунанд ва ба болотарин мақом ва пусти дунёӣ бирасанд ва сипас, саранҷоми онон ҷаҳаннам бошад? Ҳамаи инҳо метавонанд дорои чӣ арзише бошанд?!

Ислом аз инсон мехоҳад, ки худ ва хонаводаашро аз оташи дӯзах маҳфӯз дорад: «худатон ва касонатонро аз оташе маҳфӯз доред, ки..» (Таҳрим, ояи 6) ва «Ҳамаи шумо шуббонед(чупонед) ва ҳамаи шумо масъули раъияти хеш ҳастед. Имом шуббон аст ва масъули раъияти хеш аст, мард дар хонаводааш шуббон асту масъули раъияти хеш мебошад. Зан дар хонаводаи шавҳараш шуббон асту масъули раъияти хеш мебошад. Зан дар хонаводаи шавҳараш шуббон аст ва масъули раъияти хеш аст» (муттафаққун алайҳӣ: Бухорӣ:2/317- Муслим{1829}).

Бар амсоли чунин ҳамсаре акидан лозим мебуд, ки ҳамсарашро аз ин палидиҳо, яъне шароб, ҷашнҳо ва ба вижа ҷашнҳои занон ва мардони дар он мухталит мебошанд ва ҳечгуна қайду банде барои худ қоил намебошанд ва ҳамон муди ғарбиёнро мегиранд, бар ҳазар дорад. Мутаассифона имрӯза мебинем, ки фарҳанги ғарбӣ бар ҷомеаи исломии мо соя афканда ва бисёре аз мусалмонон дар шеваи зиндагӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва аз лиҳози ихтилот(якҷошавӣ), хӯроку пӯшок, барномаҳои ғарбиро намунаи худ қарор додаанд.

Бинобар ин, ин шавҳар масъул аст, зеро ба ҷои ин, ки хонаводаи худро аз оташи дӯзах маҳфӯз дорад, эшонро ба сӯи он кашонидааст. Ҳамсари эшон ҳам масъул аст, зеро, ки ӯ мукаллаф аст ва фоқиди шахсият(худношинос) намебошад. Ва наметавон гуфт, ки ӯ абзори бидуни иродае аст ва ҳар сӯе онро бичархонанд бичархад ва олати дасти дигар бошад ва ҳам чун чорпоён ба ҳар куҷо эшонро бикашонанд ром гардад, қатъан чунин нест. Ӯ як инсон аст, дорои ақл ва ирода мебошад ва метавонад дар муқобили дастурҳои дигарон ба вижа дар мавориди маъсият бигӯяд: на! Дар робита бо маъосӣ ва гуноҳон аст, ки гуфтаанд: «Итоати махлуқ дар маъсияти Холиқ раво нест».

Ин як қонуне аст аз ҷониби шореъ(қонунгузор, яъне шариъат), ки тамоми султаҳо ва нерӯҳо дар он зувб(об) мешаванд. Бинобар ин, ҳеч раисе ва масъуле наметавонад ба маръус ва зердастони худ дастури маъсият диҳад. Ҳамчунин, падар наметавонад фарзандашоро ба анҷоми маъсияте водорад ва шавҳар наметавонад ҳамсарашро бар хилофи майли ӯ ба гуноҳе бикашонад ва оқои хонавода наметавонад хидматгузори худро маҷбур ба анҷоми маъсияте кунад ва ҳеч фармондиҳе наметавонад сарбозони худро ба самти маъсият савқ диҳад. На, ҳаргиз! Дар ҳадиси Набавӣ ворид шуда, ки Паёмбар (с) мефармояд: «Шунидан ва итоат кардан бар марди мусалмон дар он чӣ дӯст дорад ё надорад модом, ки ба гуноҳ фармонаш надиҳанд, шоиста аст, агар ба гуноҳе фармонаш доданд шунидан ва итоат кардани он раво нест» (Мутаффақун алайҳӣ).

Пас ҳар гоҳ шавҳаре ҳамсарашро ба анҷоми гуноҳе фармон диҳад ва ё эшонро ба сӯи маъсияте бикашонад, вазифаи ҳамсар аст, балки аз ҷумлаи воҷиботи динии ӯст, ки қотиъона ба шавҳараш ҷавоби манфӣ диҳад. Дар ин маворид, ҳаққи шавҳар ва ҳаққи Худо бо ҳам дар таъорузанд. Ҳамон тавре, ки аз як тараф вазифаи зан аст, ки аз шавҳараш итоат кунад, аз ҳуқуқ Худованди мутаъол аст, ки бояд аз гуноҳ ва маъсият худдорӣ кунад ва маълуму қатъӣ аст, ки ҳаққи Худо муқаддам бар ҳаққи шавҳар ва дигарон аст, ба илова, чунин чизҳое аслан ҳуқуқи шавҳар талаққӣ намешавад.

Ҳақ ҳангоме собит мешавад, ки нофармонии Худоро дар бар надошта бошад. Вақте ки шавҳар бихоҳад ҳамсарашро  ҳамроҳи худ ба маҷлисҳо ва маҳфилҳои номашрӯъ, ё барои шаробхӯрӣ бибарад, дар ин ҷо бар зан воҷиб аст, ки  ба дастури шавҳараш тан надиҳад. Агарчи ин мухолифати ӯ мунҷар (сабабгор) ба талоқ ва ҷудоӣ миёни эшон гардад. Ба ҳар ҳол, ин хоҳар, масъулият дорад, ҳамчунон, ки шавҳараш низ масъул мебошад ва акнун чорае нест ҷуз ин ки ин хоҳар ба даруни худ муроҷиат намояд ва ба даргоҳи Худованди мутаъол тавба кунад.

Номаҳои фаровоне дарёфт менамоям, ки баъзе аз хонумҳо нисбат ба фасоди шавҳаронашон шикоят доранд, шавҳаре, ки саҳаргоҳон аз хона берун меравад ва отилу ботили зиндагии худро дар лаҳву лаъаб сипарӣ мекунад ва охири шаб дар ҳоле, ки дасти росту чапи худро намешиносад, ба манзил меояд ва ҳамсараш ба ӯ мегӯяд: намозатро бихон! Ва ӯ ҷавоби манфӣ медиҳад, боз эшонро аз корҳои мункар боз медорад, вале ӯ ба ҳарфи ҳамсараш  гӯш намениҳад. Ин ҳамон ҳамсаре аст, ки шавҳарро барои анҷоми тоат ва амали нек ёрӣ менмояд.

Дар ин қазия, ҳам ин хоҳар ва ҳам шавҳараш ҳар ду масъуланд ва аз ҳар дуи онон-зан ва шавҳар- мехоҳем, ки тавба кунанд ва ба даргоҳи Худованд бозгарданд, ки ҳисоби онҳо бо Худованди мутаъол аст ва аз ин роҳе, ки-алъаёзубилЛоҳ- ононро ба табоҳии дунё ва охират мекашонад, пой бикашанд!»

Таҳияи Амруллоҳи Низом