«АЗ ҶОМӢ ТО НАВОӢ ВА АЗ ҲИСОР ТО СИНАМО»

(Мусоҳиба бо актёр ва овозхони маъруф Парвиз Пулодӣ)

САРСУХАН

Ӯ ҳунарманд, падар, шаҳрванди ҷаҳон аст, аммо пеш аз ҳама инсонест, ки ҳунарро на барои шуҳрат, балки барои эҳсоси зебоӣ дар ҳаёт интихоб кардааст. Дар ин мусоҳибаи хеле самимӣ, Парвиз Пулодӣ моро ба сафар мебарад: аз кӯдакии Ҳисор, садои сабзаҳо ва нафаси кӯҳсор то саҳнаҳои бузурги Москва, аз театри М. Ваҳидов то филми муштараки "Ҷомӣ ва Навоӣ". Ӯ аз муҳаббати бепоёни худ ба Аҳмад Зоҳир ва суруди пурэҳсоси "Модар" мегӯяд. Мусоҳибаи имрӯза ин сафарест ба ҷаҳони шахсият, орзуҳо ва арзишҳои ин марди ҳунарвар.

КӮДАКӢ ВА ҲИСОР

-Шумо дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадаед. Оё хотираҳои аввалини кӯдакӣ, садои сабзаҳо ва нафаси кӯҳсор ба эҷодиёти Шумо таъсир гузоштанд?

-Албатта, таъсир гузоштаанд. Ман фикр мекунам, ҳар ҳунарманд решаи худро аз кӯдакӣ мегирад. Ҳисор барои ман танҳо маҳалли таваллуд нест як қисми вуҷуди ман аст. Ман дар ҳамон муҳит аввалин бор зебоиро ҳис кардам: табиат, одамони оддӣ, меҳру самимияти онҳо, зиндагии деҳот ва муносибати самимии мардум ба якдигар.

Шояд он вақт намефаҳмидам, ки ҳамаи ин баъдтар ба ҳунари ман таъсир мерасонад. Аммо имрӯз, вақте ба гузашта менигарам, мебинам, ки бисёр эҳсосот ва образҳое, ки дар саҳна ё синамо баён мекунам, реша дар ҳамон солҳои кӯдакӣ доранд. Ҳунарманд ҳар қадар дур равад ҳам, дар ниҳоят ба решаҳои худ бармегардад.

ПАДАР ВА МУҲИТИ ОИЛА

-Падаратон муаллим буданд. Оё дар оила ҳунар ҷойгоҳе дошт ё Шумо аввалин касе ҳастед, ки ба театр ва мусиқӣ рағбат пайдо кардаед?

-Падарам муаллим буданд ва аз ӯ ман пеш аз ҳама муҳаббат ба дониш, интизом ва масъулиятро омӯхтам. Ба назари ман, ин хислатҳо барои ҳунарманд ҳам бисёр муҳиманд.

Ҳунар танҳо истеъдод нест. Агар инсон меҳнатдӯст, ботартиб ва масъулиятшинос набошад, ҳатто истеъдоди бузург ҳам метавонад ноком шавад. Шояд ман дар кӯдакӣ ҳанӯз намедонистам, ки роҳи зиндагиям бо театр ва мусиқӣ пайваст мешавад, аммо муҳити оилавӣ дар ташаккули шахсияти ман нақши калон дошт.

МУЛОҚОТ БО КАРОМАТУЛЛО ҚУРБОНОВ

-Рӯзи вохӯрӣ бо устод Кароматулло Қурбонов дар соли 1984 барои Шумо чӣ гуна буд? Оё ин вохӯрӣ дар қалби Шумо оташе афрӯхт, ки то имрӯз хомӯш нашудааст?

-Соли 1984 барои ман воқеан як марҳилаи муҳим буд. Вохӯрӣ бо Кароматулло Қурбонов аз он лаҳзаҳое буд, ки дар зиндагии инсон осораш дер боқӣ мемонад. 

Кароматулло барои ман танҳо як сарояндаи маъруф набуд. Ӯ шахсияте буд, ки бо ҳунар ва самимияти худ ба одам таъсир мерасонд. Баъзе вохӯриҳо дар зиндагӣ оддӣ менамоянд, вале баъдтар мефаҳмӣ, ки онҳо ба роҳи минбаъдаи ту таъсир расондаанд.

МОСКВА ВА МАКТАБИ ОЛИИ ТЕАТРӢ

-Барои як ҷавони аз Ҳисор ба Москва рафтан чӣ гуна буд? Оё забони русӣ ва шаҳри бузург мушкилӣ эҷод мекарданд?

-Албатта, осон набуд. Аз муҳити ошно ба шаҳри бузурге рафтан, дур аз хона ва наздикон зиндагӣ кардан барои ҳар ҷавон як имтиҳон аст.

Москва барои ман ҳам шаҳр буд ва ҳам мактаби бузурги зиндагӣ. Ман дар он ҷо на танҳо касби худро омӯхтам, балки бо одамони гуногун, фарҳангҳои гуногун ва муҳити касбии дигар шинос шудам.

Таҳсил дар Мактаби олии театрии ба номи Щепкин барои ман яке аз марҳилаҳои муҳимтарини ҳаёт буд. Театр ба инсон меомӯзонад, ки ба худ талаботи баланд гузорад ва ҳар рӯз худро аз нав бисозад.

ТЕАТРИ ҶАВОНОНИ БА НОМИ М. ВАҲИДОВ

-Қариб 20 сол дар Театри ҷавонон хизмат кардед ва тақрибан 40 нақш бозидед. Кадом нақш ба Шумо бештар наздик буд?

-Ҳар нақш барои актёр як қисмати зиндагии ӯст. Ман ҳар нақшро бо масъулият қабул мекардам, зеро барои ман саҳна танҳо ҷои кор набуд.

Тақрибан бист сол дар Театри ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Ваҳидов кор кардан мактаби бузурги ҳунарӣ буд. Қариб чил нақш бозидан маънои онро дорад, ки ту қариб чил зиндагии гуногунро аз сар мегузаронӣ: характери дигар, тақдири дигар, дарди дигар, хурсандии дигар.

Аз ҳамин сабаб, ман намехоҳам як нақшро аз дигаре ҷудо кунам. Ҳар кадоми онҳо ба ман чизе омӯхтаанд.

СОЛҲОИ ФАЪОЛИЯТИ ФАРҲАНГӢ ДАР ҲИСОР

-Солҳои 2010–2014 ба кори фарҳанг дар ноҳияи Ҳисор рафтед. Ин тағйир барои Шумо имтиҳон буд ё нафаси нав?

-Ман онро бештар як таҷрибаи нав медонам. Вақте инсон танҳо дар саҳна нест ва масъулияти бештар барои рушди фарҳангро ба дӯш мегирад, ба ҳунар аз нуқтаи назари дигар менигарад.

Он солҳо ба ман нишон доданд, ки фарҳанг танҳо театр, суруд ё филм нест. Фарҳанг пеш аз ҳама муносибат ба инсон, ба ҷомеа ва ба арзишҳои миллӣ аст.

АВВАЛИН НАҚШ ДАР СИНАМО «ТАҚДИР»

-Аввалин нақши Шумо дар филми «Тақдир» буд. Бори аввал назди камера истоданро чӣ гуна ба ёд меоред?

-Камера аз саҳна фарқ мекунад. Дар театр ту бо тамошобин мустақим муносибат дорӣ, аммо камера ҳатто хурдтарин ҳаракат ва эҳсоси чеҳраи актёрро мебинад.

«Тақдир» барои ман оғози як роҳи нав буд. Баъдтар ман фаҳмидам, ки синамо аз актёр сабри дигар, техникаи дигар ва муносибати дигар ба образ талаб мекунад.

ОБРАЗИ «МАРДИ ҚАВӢ»

-Аз соли 2018 дар Русия фаъолона нақш меофаред. Аксар вақт дар нақшҳои муҳоҷир, корманди мақомот ё муҳофиз мебинем. Ин образи «марди қавӣ» ба шахсияти Шумо чӣ қадар наздик аст?

-Шояд намуди зоҳирӣ ва баъзе хусусиятҳои характерӣ сабаб мешаванд, ки коргардонҳо маро бештар барои чунин образҳо интихоб кунанд. Аммо ман фикр мекунам, ки «марди қавӣ» танҳо қувваи ҷисмонӣ нест.

Барои ман марди қавӣ касест, ки дар лаҳзаҳои душвор худро гум намекунад, ба масъулияти худ меистад ва ба одамони дигар хиёнат намекунад.

Актёр бошад, бояд ҳатто образеро, ки ба шахсияти худ монанд нест, ҳақиқӣ бозӣ карда тавонад.

«ҶОМӢ ВА НАВОӢ»

-Дар филми муштараки Тоҷикистон ва Ӯзбекистон «Ҷомӣ ва Навоӣ» нақш бозидед. Ин ҳамкорӣ барои Шумо чӣ таҷриба буд?

-Барои ман ин як лоиҳаи муҳим ва ифтихорбахш буд. Вақте сухан дар бораи Ҷомӣ ва Навоӣ меравад, сухан танҳо дар бораи ду шоири бузург нест. Сухан дар бораи як мероси бузурги фарҳангии минтақа меравад.

Кор бо ҳунармандони ӯзбек низ таҷрибаи хуб буд. Вақте ҳунармандон аз кишварҳои гуногун барои як мақсади умумӣ ҷамъ мешаванд, фарқиятҳо камтар ва умумиятҳо бештар эҳсос мешаванд.

Либос ва муҳити таърихӣ низ ба актёр таъсири махсус доранд. Ту бояд на танҳо либоси асри XV-ро пӯшӣ, балки кӯшиш кунӣ, ки рӯҳи он давраро эҳсос намоӣ.

ТОҶИКИСТОН Ё РУСИЯ?

-Дар филмҳои «Братство», «Лена ва справедливость», «СМЕРШ. Продолжение» ва «Тропа гнева» бозидед. Дар куҷо кор кардан бештар писанд аст?

-Ман кишварҳоро муқобили ҳам гузоштан намехоҳам. Ҳар муҳит хусусияти худро дорад.

Дар Тоҷикистон ман муҳити фарҳангӣ ва забонии худро беҳтар эҳсос мекунам. Русия бошад, барои ман мактаби калони касбӣ ва имконияти кор бо гурӯҳҳои гуногуни эҷодӣ аст.

Барои актёр муҳим он аст, ки дар куҷо кор мекунад не, балки бо чӣ гуна гурӯҳ ва барои чӣ гуна мақсад кор мекунад.

МУСИҚӢ, ТЕАТР Ё СТУДИЯИ САБТ?

-Шумо ҳамчун овозхон низ маъруфед. Сурудҳои «Дил ба ту додам», «Модар» ва «Гулбадан» дар дили ҳаводорон ҷой доранд. Барои Шумо саҳна ва студияи сабт кадом аст?

-Суруд барои ман як шакли дигари баён кардани эҳсос аст. Дар театр ту бо образ сухан мегӯӣ, дар суруд бошад, аксар вақт мустақимтар бо дили инсон суҳбат мекунӣ.

Саҳна эҳсоси зинда дорад: ту нафаси тамошобинро эҳсос мекунӣ. Студия бошад, имконият медиҳад, ки ба ҳар як ҷузъиёти суруд диққат диҳӣ.

Ман ҳар дуяшро дӯст медорам. Шояд театр ба актёр будани ман наздиктар бошад, аммо мусиқӣ ба эҳсоси ботинии ман роҳи дигар медиҳад.

СУРУДИ «МОДАР»

-«Модар» барои Шумо чӣ маъно дорад ва ба ҳар модар чӣ паём медиҳад?

«Модар» барои ман танҳо суруд нест. Калимаи «модар» худ як ҷаҳон аст.
Ҳар инсон метавонад бисёр чизҳоро дар зиндагӣ фаромӯш кунад, аммо меҳри модарро фаромӯш намекунад. Агар ин суруд ба дили касе расида бошад ва ӯро водор карда бошад, ки модарашро бештар қадр кунад, пас ман фикр мекунам, рисолати он иҷро шудааст.

Паёми ман ба ҳар инсон одист: то модар дар каноратон ҳаст, қадрашро донед.

МУҲАББАТ БА АҲМАД ЗОҲИР

-Ин муҳаббат ба Аҳмад Зоҳир аз куҷо сарчашма мегирад? Оё суруде ҳаст, ки ҳар бор Шуморо ба он давраи тиллоӣ мебарад? Ва орзу доред, ки рӯзе дар бораи ҳаёти ӯ нақш бозед?

-Аҳмад Зоҳир барои ман танҳо як сарояндаи бузург нест. Ӯ як мактаб аст мактаби эҳсос, овоз, фарҳанг ва самимият.

Ман фикр мекунам, ки баъзе овозҳо танҳо ба гӯш намерасанд, ба хотира ва қалби инсон ворид мешаванд. Овози Аҳмад Зоҳир барои ман ҳамин гуна аст.

Ӯ аз он ҳунармандонест, ки бо гузашти солҳо ҳам пир намешаванд. Наслҳо иваз мешаванд, аммо овози ӯ боқӣ мемонад.

Дар бораи нақши ӯ дар филм бошад албатта, чунин образ барои ҳар актёр як масъулияти бузург мебуд. Агар чунин имконият пайдо шавад, ман мехостам на танҳо чеҳраи ӯ, балки ҷаҳони ботинӣ ва рӯҳи ҳунарии ӯро ба тамошобин расонам.

МУКОФОТ МЕДАЛИ «ЗА ЗАСЛУГИ В КУЛЬТУРЕ И ИСКУССТВО»

-Мукофоте, ки соли 2023 дар Русия гирифтед, барои Шумо чӣ қимат дорад? Оё ин эътирофро ба Тоҷикистони азизамон низ мебаред?

-Ҳар мукофот барои ҳунарманд пеш аз ҳама эътирофи меҳнати ӯст. Албатта, чунин қадрдонӣ барои ман арзиши махсус дорад. Аммо ман ҳар ҷо бошам, худро фарзанди Тоҷикистон медонам. Агар як ҳунарманди тоҷик берун аз кишвар муваффақ шавад, ин муваффақият ба як маъно муваффақияти фарҳанги Тоҷикистон низ ҳаст.

Ман ин гуна ҷоизаҳоро на танҳо ҳамчун дастоварди шахсӣ, балки ҳамчун масъулияти бештар барои кори оянда қабул мекунам.

РОМИЗ ВА ЗИНДАГИИ ШАХСӢ

-Писари Шумо Ромиз низ роҳи ҳунарро интихоб кардааст. Падар будан ба актёрӣ чӣ монандӣ дорад? Аз Ромиз чӣ меомӯзед?

-Падар будан аз актёрӣ бисёр фарқ дорад, аммо як монандӣ дорад: дар ҳар ду ҳолат ту бояд масъулият дошта бошӣ.

Вақте фарзандат ба роҳи ту қадам мегузорад, ту ҳам шод мешавӣ ва ҳам бештар эҳтиёт мекунӣ. Зеро медонӣ, ки роҳи ҳунар осон нест. Ман мехоҳам Ромиз пеш аз ҳама роҳи худро пайдо кунад. Ман метавонам таҷрибаи худро ба ӯ диҳам, аммо ӯ бояд шахсияти ҳунарии худро созад. Ва шояд ман аз ӯ низ чизҳое меомӯзам, зеро ҳар насли нав ба ҳунар бо чашми дигар менигарад.

МУВАФФАҚИЯТ ДАР ДУ КИШВАР

-Дар ду кишвар муваффақ шудан сари Шуморо чарх мезанонад ё нури хушбахтӣ аст?

-Ман ҳеҷ гоҳ муваффақиятро сабаби мағрурӣ надонистаам. Ҳунарманд ҳамеша бояд дарк кунад, ки имрӯз метавонанд туро кафкӯбӣ кунанд, аммо фардо боз бояд исбот кунӣ, ки сазовори он кафкӯбӣ ҳастӣ.

Барои ман муваффақият бештар масъулият аст. Ҳар қадар бештар эътироф мешавӣ, ҳамон қадар бояд ба кори худ ҷиддитар муносибат кунӣ.

-Оё дар ин роҳ лаҳзае буд, ки мехостед ҳамаро партоед?

-Дар ҳар роҳи дароз лаҳзаҳои душвор мешаванд. Ҳунарманд ҳам инсон аст — ӯ ҳам хаста мешавад, дилгир мешавад, баъзан ба худ савол медиҳад, ки оё роҳи интихобкардааш дуруст буд ё не.

Аммо ман фикр мекунам, агар ҳунар дар вуҷуди инсон воқеан ҷой гирифта бошад, аз он гурехта наметавонӣ. Шояд аз саҳна дур шавӣ, аммо саҳна аз ту дур намешавад.

СУХАНИ ОХИР БА ҶАВОНОН

-Ба он ҷавононе, ки имрӯз дар Ҳисор ё дигар ноҳияҳо орзуи театр ва мусиқӣ доранд, чӣ мегӯед?

-Ман ба ҷавонон як чизро мегӯям: агар воқеан ҳунарро дӯст медоред, аз душвориҳо натарсед.

Ҳунар роҳи осон нест. Танҳо истеъдод кофӣ нест. Хондан лозим, омӯхтан лозим, бисёр кор кардан лозим ва аз ҳама муҳим сабр доштан лозим. Ҳеҷ гоҳ фикр накунед, ки агар шумо аз як деҳа ё ноҳияи дур ҳастед, имконият надоред. Ман ҳам аз Ҳисор ба роҳи бузурги ҳунар баромадам. Муҳим он аст, ки инсон ба орзуи худ бовар кунад ва барои расидан ба он ҳар рӯз қадам гузорад. Ва боз як чиз: ҳунарро барои шуҳрат интихоб накунед. Ҳунарро барои муҳаббат интихоб кунед. Агар муҳаббат бошад, шуҳрат агар насиб бошад, худаш меояд.

ОХИРСУХАН

Баъди ин мусоҳиба боз як бор ба ин сухан меоем, ки Парвиз Пулодӣ на танҳо чеҳраи шинохтаи синамо ва театр, балки садои самимияти тоҷикӣ дар ҷаҳони бузург аст. Ӯ аз решаҳои худ набурида, дар ду кишвар муваффақ шудааст ва ҳар ҷо бошад, Ҳисору Тоҷикистонро дар дил дорад. Ин мусоҳиба бори дигар исбот кард, ки ҳунар ин на танҳо касб, балки роҳи дидан, эҳсос кардан ва ба дигарон расонидани зебоӣ аст. Мо ба ин ҳунарманд барои вақти пурқимате, ки ба мо бахшид, сипосгузорем ва барояш дар ин роҳи пуршараф комёбӣ ва саломатӣ таманно мекунем. Дар охир, сухани худи ӯро такрор мекунем: "Ҳунарро барои шуҳрат интихоб накунед. Ҳунарро барои муҳаббат интихоб кунед!"

Мусоҳиб Ҷаҳонгири Султон, “Рӯзгор”