10:27:36 20-уми Ноябри 2026 сол

Наполеон I Бонапарт: Марде, ки Аврупоро аз нав сохт

Дар таърихи Аврупо кам касонеро метавон ёфт, ки чунин таъсири амиқ ва пурқувват ба сиёсат, ҳарб ва ҷомеа гузошта бошанд. Наполеон I Бонапарт императори Фаронса дар солҳои 1804–1814 ва 1815, сарлашкари бузург ва ислоҳотгари сиёсие буд, ки на танҳо харитаи Аврупоро тағйир дод, балки пояи давлатдории муосири Фаронсаро бунёд гузошт. Ӯро яке аз бузургтарин фармондеҳони таърихи ҷаҳон ва шахсияти калидии таърихи Аврупои асри XIX мешуморанд.

Аз Корсика то Тахти Фаронса

4_napoleon_6485448784Наполеон Буонапарте номи итолиёии ӯ 15 августи соли 1769 дар шаҳри Аяччо дар ҷазираи Корсика ба дунё омад. Вай дар оилаи адвокат Карло Буонапарте ва Летисия Рамолино ба дунё омада, дуюмин фарзанди ҳаштфарзанди ин хонавода буд. Хонаводаи Бонапартҳо аслан аз насаби ашрофзодагони итолиёӣ буданд, ки ба Корсика кӯчида буданд.

Пас аз он ки Корсика ба Фаронса ҳамроҳ карда шуд, Наполеон дар синни 9-солагӣ ба мактаби ҳарбии Бриенн дар Фаронса фиристода шуд. Сипас дар мактаби ҳарбии Порис таҳсил кард ва соли 1785, дар синни 16-солагӣ, ба сифати лейтенанти артиллерия ба хидмат шурӯъ кард.

Аз генерали инқилоб то император

Дар давраи Инқилоби Фаронса 1789–1799, Наполеон бо истеъдоди ҳарбии худ зуд ба мақомҳои баланд расид. Ӯ дар соли 1796 дар Италия лашкари Австрияро шикаст дод ва дар соли 1798 ба Миср лашкар кашид. Соли 1799, пас аз бозгашт ба Фаронса, ӯ дар натиҷаи табаддулоти 18 Брюмер ҳокимиятро ба даст гирифт ва худро Консули якум эълон кард.

Соли 1804, Наполеон худро Императори Фаронса эълон кард ва 2 декабри ҳамон сол дар калисои Нотр-Дам тоҷгузорӣ шуд. Ин давра оғози Империяи якуми Фаронса буд.

Ҷангҳои Наполеон ва Аврупои нав

Наполеон дар тӯли фаъолияти худ як силсила ҷангҳои бузургро роҳбарӣ кард, ки ба Ҷангҳои Наполеонӣ (1803–1815) маъруфанд. Ӯ дар аввал қисми зиёди Аврупоро забт кард:

- Ҷанги Аустерлиц (1805) пирӯзӣ бар Русия ва Австрия

- Ҷанги Йена (1806) шикасти Пруссия

- Ҷанги Фридланд (1807) пирӯзӣ бар Русия

Дар авҷи қудрати худ, Наполеон тақрибан тамоми Аврупоро идора мекард аз Испания то Лаҳистон. Аммо соли 1812, лашкари бузурги ӯ дар Русия шикаст хӯрд ва ин оғози суқути ӯ буд. Пас аз шикаст дар Ҷанги Лейпсиг (1813), ӯ аз тахт даст кашид ва ба ҷазираи Элба бадарға шуд.

Соли 1815, Наполеон ба Фаронса баргашт ва барои 100 рӯз боз ҳокимиятро ба даст гирифт. Аммо дар Ҷанги Ватерлоо 18 июни 1815 шикаст хӯрд ва ба ҷазираи Сент-Елена дар уқёнуси Атлантик бадарға шуд. Ӯ 5 майи соли 1821 дар ҳамон ҷо аз олам гузашт.

Ислоҳот ва мероси Наполеон

Наполеон на танҳо сарлашкар, балки ислоҳотгари бузург буд. Ӯ Кодекси Наполеонро таҳия кард, ки асоси ҳуқуқи муосири Аврупоро ташкил медиҳад. Ин кодекс баробарии ҳама дар назди қонун, ҳуқуқи моликият ва озодии шахсиро кафолат медод. Кодекси Наполеон дар бисёр кишварҳои Аврупо ва ҷаҳон то имрӯз мавриди истифода аст.

Наполеон инчунин системаи маориф, андозбандӣ ва маъмурияти давлатиро ислоҳ кард. Ӯ Бонки Фаронсаро таъсис дод ва системаи роҳҳои кишварро беҳтар сохт.

Чаро «Чеҳраи мондагор»?

Наполеон I Бонапарт яке аз он чеҳраҳои таърихӣ аст, ки ҳатто душманонаш эътироф мекунанд, ки ӯ таърихи Аврупоро тағйир дод. Ӯ аз як афсари оддии артиллерия то императори бузургтарин давлати Аврупо расид ва нишон дод, ки истеъдод ва ирода метавонад сарнавишти миллатҳоро тағйир диҳад. Ҳарчанд империяи ӯ суқут кард, аммо Кодекси Наполеон, ислоҳоти ӯ ва таъсири амиқи ӯ ба сиёсати ҷаҳонӣ то имрӯз боқӣ мондаанд. Номи ӯ дар таърих ҳамчун номи яке аз бузургтарин сарлашкарҳо ва ислоҳотгарони тамоми замонҳо то абад боқӣ хоҳад монд.

“Рӯзгор”

Назари Шумо

Security code
навсозӣ