Мирзо Турсунзода: Шоири дӯстӣ ва сулҳ

Дар байни шоирони бузурги тоҷик ҳазорон исм ҳаст, аммо шоире, ки шеъраш дар саросари ҷаҳон аз Амрико то Ҳиндустон, аз Африқо то Чин садо додааст, шояд кам бошанд ва яке аз онҳо Мирзо Турсунзода мебошад. Вай на танҳо шоири миллат, балки паёмбари дӯстӣ ва рамзи сулҳ дар замони Ҷанги Сард буд.

Мирзо Турсунзода 19 апрели соли 1911 дар деҳаи Қаратоғ (наздики шаҳри Душанбе) дар оилаи деҳқон ба дунё омад. Падараш дар ҷанги ҷаҳонии аввал даргузашт ва Мирзо аз кӯдакӣ азоби бепадарӣ ва фақриро дид. Вай дар мактаб таҳсил кард, сипас ба Институти педагогӣ ва факултати забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии Ленинград (ҳозира Санкт-Петербург) рафт.

Нахустин маҷмӯаи ашъори ӯ «Байраки ғалаба» (1932) пайдо шуд. Вале шӯҳрати ҳақиқии Мирзо баъд аз солҳои 1940, вақте шеърҳояш ба забонҳои гуногуни ҷаҳон тарҷума гардид, оғоз ёфт.

«Ман тоҷикам»

Яке аз машҳуртарин ашъори Мирзо Турсунзода «Ман тоҷикам» мебошад. Ин шеър дар даҳсолаҳои 1950–60 ба рамзи худшиносии миллии тоҷикон табдил ёфт. Ин ҷо баъзе мисраҳои онро мебинем:

Ман тоҷикам, тоҷики куҳансоли олам,

Дар синаи ман дили ҳазорон сол аст.

Забонам фасли гул, суханам баҳори ҷон,

Ба ҳар забон гуфта мешавад, вале дарди ман танҳо бо забони ман аст.

Ин шеър ҳанӯз ҳам дар мактабҳои тоҷик аз ёд карда мешавад ва ҳамчун оинаи рӯҳият миллӣ шинохта мешавад.

Сафарҳои сулҳ ва пайванд бо ҷаҳон

Мирзо Турсунзода на танҳо дар хона нишаста шеър менавишт. Вай ба саросари ҷаҳон сафар кард. дар Афғонистон, Ҳиндустон, Покистон, Африқо, Амрикои Лотинӣ буд. Аз ин сафарҳо маҷмӯаҳои ашъории «Ҳиндустони ман» (1956), «Овози Осиё» (1960) ва «Нилуфарони гулханӣ» (1964) пайдо шуданд.

Дар байни Ҳиндустон ва Покистон, дар замони ҷанг ва шикасти башарият, Мирзо пайки сулҳ буд. Вай шеъре дорад бо номи «Шамъи дӯстӣ», ки онро дар Ҳиндустон ба забонҳои гуногун хондаанд. Ҷавоҳирлал Неру, нахуствазири Ҳиндустон, гуфта буд: «Мирзо Турсунзода бо шеъраш ҷангро нест мекунад».

Ҷоизаҳо ва эътироф

- Ҷоизаи байналмилалии Ленин «Барои сулҳ дар байни халқҳо» (1960)

- Шоири халқии Тоҷикистон (1961)

- Ҷоизаи Ҷавоҳирлал Неру (1967)

- Асари «Ҳиндустони ман» дар Ҳиндустон ҳамчун китоби дарсии мактабҳо қабул шуд

- Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1967)

Аммо Мирзо ҳаргиз бо ин унвонҳо фахр намекард. Ӯ гуфтааст: «Шоири бузург касест, ки шеъраш ба дили одамон роҳ ёбад, на он ки ба дафтари баланди мансаб».

Чаро «Чеҳраи мондгор»?

Мирзо Турсунзода дар замоне зист, ки ҷаҳон ба ду блок Шарқу Ғарб – ҷудо шуда буд. Вай нишон дод, ки шеър метавонад деворҳо хароб кунад. Вай тоҷикро дар саросари ҷаҳон шиносонид, забони тоҷикиро ба забони байналмилалии дӯстӣ табдил дод ва ба мо омӯзонид, ки ман тоҷикам, ин ғурур нест, масъулият аст.

Вай дар соли 1977 дар Душанбе аз олам гузашт, аммо шеърҳои ӯ ҳанӯз дар кӯчаҳо, мактабҳо ва дилҳо садо медиҳад.

"Рӯзгор"