Чемпионати ҷаҳонии футбол 1950

Чемпионати ҷаҳонии соли 1950 дар таърихи футбол ҳамчун яке аз драматиктарин ва ғайричашмдошттарин мусобиқаҳо сабт шудааст. Ин аввалин чемпионат пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ буд ва онро ҳамчун "Мараканасо" – фоҷиаи миллии Бразилия – мешиносанд.

Кай ва дар куҷо?

Пас аз он ки чемпионатҳои солҳои 1942 ва 1946 ба сабаби Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ бекор шуданд, футболи ҷаҳонӣ пас аз 12 сол ба арсаи байналмилалӣ баргашт. Мусобиқаи чорум аз 24 июн то 16 июли соли 1950 дар кишвари Бразилия доир гардид.

Ин аввалин бор буд, ки Чемпионати ҷаҳон дар Амрикои Ҷанубӣ, ғайр аз Уругвай 1930, баргузор мешуд. Бразилия ҳамчун кишвари мизбон варзишгоҳҳои наву бузург бунёд кард, ки бузургтаринаш "Маракана" дар Рио-де-Жанейро буд.

Шаҳрҳои мизбон

Рио-де-Жанейро, Сан-Паулу, Белу-Оризонти, Порту-Алегри, Куритиба, Ресифи

Чемпионати 1950 бисёр ҷиҳатҳо беназир буд. 13 даста иштирок карданд. Англия бори аввал дар Чемпионати ҷаҳон ширкат намуд. Ҳиндустон аз иштирок даст кашид, зеро ФИФА ба онҳо иҷозат надод, ки пойяфзол напӯшанд. Шотландия сарфи назар аз роҳхат гирифтан, аз сабаби набудани қаҳрамонии Бритониё рад кард, ки бозӣ кунад.

Формати мусобиқа низ ғайриоддӣ буд. Дар марҳилаи аввал 4 гурӯҳ (се гурӯҳи 4-дастагӣ ва як гурӯҳи 3-дастагӣ) бозӣ карданд. Ғолибони гурӯҳҳо ба марҳилаи ниҳоӣ гурӯҳи ниҳоии чордастагӣ роҳ ёфтанд, на плей-оффи одатии нимфинал ва финал. Чемпион тиме эълон мешуд, ки дар ин гурӯҳи ниҳоӣ ҷои аввалро мегирифт.

Чемпионати 1950 бо чанд натиҷаи гайричашмдошт дар ёд мондааст. Италия қаҳрамони дукаратаи ҷаҳон (1934, 1938) – дар марҳилаи гурӯҳӣ аз мусобиқа хориҷ шуд. Англия, ки ба ҳайси яке аз фаворити футбол дохил шуда буд, бар ИМА бо ҳисоби 0:1 шикаст хӯрд. Ин шок дар саросари ҷаҳон паҳн шуд ва дар хонаи Англия ҳамчун расвоӣ қабул гардид. Шветсия, ки бо бозигарони ҳаваскор бозӣ мекард, Италияро 3:1 шикаст дод.

Гурӯҳи ниҳоӣ ва "Мараканасо". Ба гурӯҳи ниҳоӣ (сарчашмаҳои гуногун онро "финал" низ меноманд) дастаҳои **Бразилия, Уругвай, Шветсия ва Испания** роҳ ёфтанд. Гурӯҳи ниҳоӣ дар шаш рӯз бо бозиҳои якдавра гузаронида шуд.

Уругвай – Испания 2:2

Бразилия – Шветсия 7:1

Бразилия – Испания 6:1

Уругвай – Шветсия 3:2

Пас аз ду бозӣ, Бразилия бо ду ғалабаи калони 7:1 ва 6:1 пешсаф буд ва Уругвай (ғалаба ва мусовӣ) дар ҷои дуюм қарор дошт. Тарзи ҳисобкунӣ чунин буд, ки ҳар ду даста дар ҳолати ғалаба бар Уругвай чемпион мешуданд. Аммо...

"Мараканасо" (финал)

16 июли соли 1950, Варзишгоҳи "Маракана" дар Рио-де-Жанеро. Тақрибан 199,854 то 210,000 тамошобин дар таърих бештарин тамошобинонро барои як бозии футбол ҷамъ оварданд. Сарфи назар аз ин ки бозӣ "финал" номида намешуд, натиҷаи он ғолиби Чемпионатро муайян мекард. Ба Бразилия барои қаҳрамонӣ як мусовӣ кифоя буд.

Нимаи аввал 0:0 анҷом ёфт. Дар дақиқаи 47-юм Албино Фриаса бразилиягӣ дарвозаро боз кард: 1:0. Ҷашн дар тамоми майдон оғоз шуд. То он даме, ки... Дар дақиқаи 66-юм, Хуан Скьяффино ҳисобро баробар мекунад 1:1. Дар дақиқаи 79-юм, Алсидес Гиҷҷа тӯбро ба дарвозаи Бразилия мефиристад 2:1. Майдон дар хомӯшии мутлақ фурӯ рафт. Уругвай бори дуюм (пас аз соли 1930) қаҳрамони ҷаҳон шуд.

• Ин шикаст ба мотами миллии Бразилия табдил ёфт. Чанд мухлис худкушӣ карданд, даста пароканда шуд ва либоси сафедро, ки дар он шикаст хӯрда буданд, барои ҳамеша партофтанд. Бразилия танҳо 8 сол пас, дар Шветсия 1958 метавонист аввалин ҷоми ҷаҳонии худро ба даст орад. 

Ин бозӣ дар Китоби рекордҳои Гиннес ҳамчун бозие, ки бештарин тамошобинон (199,854 расмӣ) ҷамъ овардааст, сабт шудааст.

“Рӯзгор”