Аша Бхосле - Садои ҷовидонаи Ҳиндустон

«Чеҳраҳои мондгор»

Дар таърихи мусиқии ҷаҳон на кам шуморанд овозхоне, ки номашон ба тилло навишта шудааст. Аммо шумораи касоне, ки бо ранги садо, давомноки фаъолият ва теъдоди сурудҳои иҷрокардаашон «рекорди Гиннес»-ро ба номи худ сабт кардаанд, хеле камназир аст. Яке аз чунин бузургони мусиқии қарни бистум – Аша Бхосле - (англ. Asha Bhosle, маратхи आशाभोसले) сарояндаи афсонавии Ҳиндустон, мебошад.

Аша Бхосле 8 сентябри соли 1933 дар шаҳри Сангли (иёлати Маҳараштра) дар оилаи ҳунарманд ва омӯзгори театр Диннатҳ Мангешкар чашм ба олам кушод. Хонаводаи онҳо панҷ духтар ва як писар доштанд. Ҳамаи духтарон – Лата, Аша, Уша, Мина ва Ҳаршита – сарояндагони машҳур гардиданд, аммо номи Лата ва Аша дар симои садоҳои асосии синамои Ҳиндустон мондгор шуд.

Аз синни нуҳсолагӣ Аша овозхониро дар филмҳо оғоз кард. Филми аввалине, ки суруди ӯро дар бар дошт, «Маҷҳур» (1950) ном дошт. Бо вуҷуди доштани хоҳари бузургаш Лата Мангешкар, ки соҳиби беҳтарин ҷойгоҳ дар мусиқии ҳинд буд, Аша роҳи худро ҷуст. Дар аввал сарояндаи ҷавон маҷбур буд сурудҳои дубляж барои актрисаҳои дуюмдараҷа иҷро кунад, вале бо мурури замон маҳорати ӯ ҳамагонро ба ҳайрат овард.

Тасодуфи бузурги тақдир дар соли 1955 рӯй дод, вақте бо оҳангсози навҷавон Рахул Дев Бурман шинос шуд. Муҳаббати онҳо рӯ ба афзунӣ ниҳод ва соли 1980 онҳо издивоҷ карданд. Р.Д. Бурман барои овози Аша сурудҳои ҷовидонӣ офарид – «Пия ту аб то аана» («Каронда», 1974), «Дум маро дум» («Ҳисоб», 1978) ва садҳои дигар. Бурман ва Бхосле тавонистанд нафаси тоза ба мусиқии ҳинд бахшанд – омезиши анъана ва замонавӣ, ҷаз, рок ва мусиқии халқиро.

Аша Бхосле дар тӯли фаъолияти ҳафтодсолаи худ беш аз 12 ҳазор суруд сабт кардааст – ин рақам ҳамчун рекорд дар Китоби рекордҳои Гиннес сабт шудааст (гарчанде ки худаш онро тасдиқ намекунад, мегӯяд: «Ҳисоб кардан ғайриимкон аст»). Вай бо зиёда аз 20 забони Ҳиндустон ва ҷаҳон – ҳиндӣ, маратҳӣ, бенгалӣ, панҷобӣ, гурҷотӣ, тамилӣ, телугу, канда, арабӣ, англисӣ, русӣ, малайӣ ва ғайра суруд хондааст.

Ҷойгоҳи ӯ дар фарҳанг на танҳо бо теъдоди сурудҳо, балки бо умқи эҳсоси онҳо муайян мешавад. Аз тараннумҳои ғамгии классикӣ то оҳангҳои тунд ва рақсӣ – Аша Бхосле ҳамаро бо як дарёфти фавқулода иҷро мекард. Ӯро «маликаи ритм» меноманд, зеро нафаскашии ӯ дар мусиқӣ саҳеҳ ва ҳиссиёти рақсии ӯ беназир аст.

Аша Бхосле соҳиби ҷоизаҳои зиёди миллӣ ва байналмилалӣ мебошад: Ҷоизаи миллии филмӣ барои беҳтарин овозхон (ду маротиба), Ҷоизаи Фирузаи Канн, ордени Падма Шрӣ (2000) ва Падма Бҳушан (2008) – дувумин ва чорумин рутбаҳои олии гражданӣ дар Ҳиндустон, инчунин ҷоизаи «Грэмми» дар номинатсияи беҳтарин албоми ҷаҳонӣ (1997) барои албоми «Legends of the Kazaks».

Дар синни 90-солагӣ низ ӯ аз саҳна набаромадааст. Соли 2017 Аша Бхосле дар филми «Rangoon» суруд хонд ва дар консертҳои зинда садои нодири худро ба миллатҳо туҳфа мекунад. Вай намунаи пурқуввати он аст, ки ҳунар ва муҳаббат ба кор метавонад инсонро номбардор ва ҷовидон гардонад.

Аз рӯзгору фаъолияти Аша Бхосле мо метавонем як хулосаи муҳим барорем: ҳарфистодагӣ, интизоми ҳунарӣ ва самимият дар ҳар як суруд – ин аст рамзи муваффақият. Вай ба мо меомӯзад, ки синну сол чун адад нест, балки ҳолати рӯҳ аст. Ва он касе, ки мусиқиро бо ҷон дӯст медорад, то поёни умр ҷавон мемонад.

«Рӯзгор”