РАИСИ МАРКАЗИ ИСЛОМӢ: АВВАЛ ЗИЁРАТИ ХОНАИ ХУДО, БАЪД ХОНАДОРКУНИИ ФАРЗАНД

Бархе бар инанд, ки шахс то фарзандони болиғи худро хонадор накарда бошад, ҳаққи адои фарзиёти Ҳаҷро надорад. Албатта, шариъат ин фарзро бо шартҳое пеши рӯи мӯъминон гузоштааст. Ин рукнест, ки ба тавоноии иқтисодии шахс марбут аст, дар ҳоле, ки бародарат мӯҳтоҷ бошад, модари пират дастнигар бошад, ҳамсоя мӯҳтоҷи нон бошад, фарзандонро вақти хонадоркунӣ расида бошад... ва ту ҳаҷ равӣ. Посух чӣ гуна аст? Бо ин суолҳо ба Раиси маркази исломии Тоҷикистон Саидмукаррам Абдулқодиров муроҷиат намудем.

- Шахсоне, ки тамоми имконоти Ҳаҷро доранд, вале барои ба ҷо овардани ин фаризаи Илоҳӣ сабаб ва баҳона пеш меоранд, бо ин роҳ, ба ҷо овардани ин рукни исломро ба таъхир мегузоранд. Барои мисол, корҳо бисёранд ё тиҷораташон осебпазир мегардад. Аз нигоҳи шариъат чунин муносибат кардан бо Ҳаҷ ва ба таъхиргузории ин фаризаи Илоҳӣ кори дуруст аст?

- Аҳкоми шариъат ошкору равшан аст. Аз нуқтаи назари дини мубини ислом, вақте ки инсон шароит дорад Ҳаҷ барояш фарз мегардад. Яъне аз ҳамон лаҳзае, ки  шароит ба вуҷуд меояд, Ҳаҷ дар гардани мусалмон фарз мегардад. Ва таъхир кардан дар адои ин фарз, Худо накарда, агар инсон пеш аз адои он ҷон бидиҳад, бисёр азоби вазнину сангин дорад. Аммо агар бо таъхир гузоштан низ Ҳаҷ кунад, хуб фаризаи Илоҳӣ аз гарданаш соқит мегардад.

Чаро, ки Ҳаҷ дар ҳаёти инсон як маротиба фарз шуда аст. Дар ин маврид, бинои мусалмонӣ ва имонаш мукаммал мегарданд. Фард соҳиби аҷру баракат мешавад. Дар ҳадис Паёмбар (с) мефармояд: «Агар инсон намозу рӯза ва закоту Ҳаҷро ба ҷо овард, дар навбати аввал имону ақида,  ба вай муждаву башорат ба ҷаннат дода шудааст ва дар муқобили он азобу иқоб вуҷуд дорад». Қайд бояд кард, ки дар ин маврид ду масъалаи пеш меояд:

Аввал ин, ки худи инсон нияти Ҳаҷ карданро надорад ва барои иҷро накардани Ҳаҷ баҳонаву сабаб меҷӯяд ва монеа эҷод мекунад, дар ин ҳолат инсоне, ки Ҳаҷро ба таъхир мегузорад, гунаҳкор ва осӣ мешавад.

Дуввум ин, ки инсон нияти Ҳаҷ рафтанро дорад, шароит барояш фароҳам шудааст ва тамоми талошҳои худро барои рафтан ба Макка ва ба ҷо овардани Ҳаҷ анҷом медиҳад, аммо омилҳои беруна ва имконоти хориҷӣ, ки ба ин шахс бастагӣ надоранд, пеши роҳи ӯро мегиранд. Барои мисол, барои Ҳаҷ дар навбат истодан, навбатпоӣ монеъи рафтани вай ба Ҳаҷ мегардад, дар ин сурат, инсон агар қабл аз иҷрои маносики Ҳаҷ маргаш фаро расад, вай дар назди Худои таъоло осӣ ва гунаҳкор дониста намешавад, чунки ин мард талоши худро карда буд, аммо марг барояш фурсат надод.

- Дар вақте ки инсон шароит дорад, вале хонадор кардани фарзандон ва ё дигар умури зиндагиро баҳона карда сафари Ҳаҷро ба таъхир мегузорад. Ба иборати дигар, ҳар яке аз онҳо мегӯяд, ки  агар фарзандам фалониро хонадор кунам ва ё хонаи фалон баччаамро бисозам, баъд дар солҳои оянда, ба Ҳаҷ хоҳам рафт. Оё барои ин афроде, ки баҳона карда Ҳаҷро дар вақташ ба ҷо намеоранд, ягон ҳукми хоси шаръие  вуҷуд дорад?

- Дар шароите, ки Ҳаҷ рафтан барои кас фарз шудааст, яъне шароит ва имконоти ба Ҳаҷ рафтан барои фард фароҳам шудааст, дар ин сурат, агар фард кореро баҳона карда, иҷрои онро аз фарз-Ҳаҷ, ки рукни дини ислом аст, болотару муҳимтар донад ва дар воқеъ ҳам агар чунин бошад, дар ин маврид, шахс осӣ ва гунаҳкор намешавад. Аммо агар ҳукми иҷрои он баҳона аз фарз поинтар бошад, дар ин сурат шахсе, ки Ҳаҷ рафтанро ба таъхир мегузорад, осӣ ва гунаҳкор дониста мешавад.

- Яъне дақиқан инро пурсиданӣ будам, ки оё хонадор кардани фарзандон (зан додани писар ва ба шавҳар додани духтар) мисли Ҳаҷ болои падару модар фарз аст ва бояд, ки волидон аввал фарзандони худро хонадор кунанд ва баъд ба сафари Ҳаҷ бираванд ё шариъат дар мавриди хонадор кадани фарзандон ҳукми дигар дорад?

- Не, албатта, зан додан ин ҳиммати мардуми худамон (мо тоҷикон) аст. Дар бисёр давлатҳои исломӣ ва мусалмоннишин зан додани фарзанд аслан вуҷуд надорад. Ҷавон худаш меомӯзад, соҳиби илм мешавад, хона месозад, пас аз он зан мегирад. Дар мардуми мо ин одат шудааст, аммо ин одати хуб ва кори нек аст. Падар фарзандашро оиладор мекунад, соҳиби хона мекунад ва дар якҷоягӣ бо аҳли оила ин кори некеро анҷом медиҳанд.

Ин як низоми оиладорие ҳаст, ки дар мо то ба ҳол риоя мешавад. Фарзандон бо падару модар якҷо ҷамъшуда бародарони худро ба навбат оиладор мекунанд. Ин ҳама кори хайр ва амалҳои нек мебошанд ва барои ин корҳо аҷру савоб ҳам мегиранд, аммо ин маънои онро надорад, ки хонадор кардани фарзанд баробари Ҳаҷ фарз бошад, албатта хонадор кардани фарзанд болои падару модар баробари фарз нест. Хонадор кардани фарзандон як амри мустаҳаб аст, на фарз!

Амруллоҳи Низом, «Рӯзгор»