ТЕЪДОДИ АДАБИЁТИ ВОРИДШАВАНДАИ МАЗҲАБӢ БОЯД БА ТЕЪДОДИ ПАЙРАВОНИ ОН МУВОФИҚ БОШАД

Аз Кумитаи оид ба корҳои дини назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хабарнигори сомонаи «Рӯзгор» хабар доданд, ки баъзе аз варақаҳои мутааллиқ ба равияи динии фаъолияташ дар қаламрави ҶТ манъшудаи «Шоҳидони Яҳво» дар баъзе минтақаҳои ҷумҳурӣ паҳн шудаанд.

Ҳамзамон хабаргузории “alukah.net”,  иттилоъ додааст, ки тайи чанд ҳафтаи гузашта вуруди ғайриқонунии адабиёти динии хусусияти таблиғидоштаи равияҳои насронӣ ба кишварҳои Осиёи Миёна, аз ҷумла Ӯзбекистону Қирғизистон ва Қазоқистон ба қайд гирифта шудааст. Инчунин Мақомоти интизомии Ӯзбекистон аз вуруди адабиёти динӣ, ки ҷавонони мусалмони ӯзбекро барои «даъват» кардан ба оини масеҳият ҳадаф қарор дода буд, ҷилавгирӣ карданд. Дар ҷамъи ин адабиёти воридотӣ 350 китоб, 44 навори авдиоӣ, 180 навори видеоӣ ва 180 диск вуҷуд дошт.

Гуфта мешавад, майи соли 2010 низ мақомоти Ӯзбекистон як табаъаи амрикоиро бо далели он ки бо роҳи ғайриқонунӣ ҷавонони ин кишварро ба оини масеҳият даъват мекард, ҷарима ва аз кишвар бадарға карда буданд. “Рӯзгор” тасмим гирифт дар робита ба ин мавзӯъ бо Саидбек Маҳмадуллоев, сардори раёсати таҳлил ва ташхиси диншиносии Кумитаи оид ба корҳои дини назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон сӯҳбате анҷом диҳад.

- Ҷаноби Саидбек Маҳмадуллоев, дар иртибот ба хабари дар боло зикршуда мегуфтед, ки оё чунин воридшавии адабиёти ғайриисломӣ дар кишвари мо низ вуҷуд дорад? Ба таъбири дигар,оё ҳастанд ташкилоте, ки ба таври ғайрирасмӣ адабиёти ғайриисломиро ба кишвар ворид ва дар байни мардум паҳн мекунанд?

- Дар масъалаи ба ҷумҳурӣ ворид кардани адабиёти динӣ бо ҳамаи ташкилоти динии ғайриисломӣ борҳо сӯҳбат кардаем  ва талаботи моддаҳои 17-22-и Қонуни ҶТ «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» ҳаст, ки тибқи талаботи он  адабиёте, ки ба ҷумҳурӣ ворид мешавад, қаблан бояд аз ташхиси давлатии диншиносӣ гузаронида шаванд.

Ташкилоти диние, ки расман дар мо ба қайд гирифта шудаанд, ҳоло ин талаботро риоят мекунанд. Чизи дигар ин аст, ки адабиёти динӣ бояд ба теъдоди мувофиқ ворид карда шавад. Ин чизи муҳим аст. Як нуктае, ки дар Қонун ҳаст, ин бо теъдоди мувофиқ, яъне мувофиқ ба теъдоди пайравони ҳамон ташкилоти динӣ адабиёт ворид карда шавад. Хуб,  онҳо  метавонанд расман эълон накунанд, ки чӣ қадар теъдоди пайрав доранд, лекин адабиётро  ӯҳдадоранд мувофиқи ҳамон теъдоди пайравонашон ворид кунанд, на зиёда аз он. Ин талаботи Қонун аст ва дар санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқии байналахалқӣ ҳам ин чиз зикр шудааст.

Ба мо дархостҳо аз ҷониби ташкилоти динии ғарйиисломӣ мерасад, ки масалан барои қонеъ гардонидани эҳтиёҷоти пайравонашон  теъдоди 100 то 300 нусха китоб ворид карданиянд.

Шакли қонунии ба ҷумҳурӣ ворид кардани адабиёти динӣ ҳамин аст, ки аввал қабл аз ворид кардан барои ташхиси давлатии диншиносӣ ба Кумита як нусха ворид карда мешавад. Мо  адабиёти онҳоро аз ташхиси давлатии диншиносӣ мегузаронем ва баъди пешниҳод намудани хулоса тасмим мегиранд. Ҳатман бояд дар ҳамон дархосте, ки ба мо муроҷиат мекунанд, теъдоди ба ҷумҳурӣ ворид намудани адабиётро зикр намоянд. Ҳамин теъдоде, ки онҳо ворид менамоянд бояд мувофиқ ба  теъдоди пайравонашон бошад.

Мақомоти Гумрук ҳам дар асоси хулосаи пешниҳодшуда аз Кумитаи оид ба корҳои дин иҷозати ворид шудан ё нашуданро медиҳад.

- Ҷаноби Саидбек, оё то ҳол ҳамин хел  шудааст, ки баъзе адабиёти динии ғайриисломӣ беташхиси давлатии диншиносӣ ба ҷумҳурӣ ворид шуда ва онҳоро дар байни мардум паҳн карда бошанд?

- Бале, чунин ҳодиса дар соли 2007 аз ҷониби ташкилоти динии «Шоҳидони Яҳво» бе гирифтани хулосаи ташхиси давлатии диншиносӣ аз Кумитаи оид ба корҳои дин рух дода буд. Ва яке аз сабабҳои манъ намудани фаъолияти ташкилоти динии «Шоҳидони Яҳво» дар қалаврави Ҷумҳурии Тоҷикистон  низ бо теъдоди бениҳоят зиёд ба ҷумҳурӣ ворид намудани адабиёти динӣ буд,

- Дар ҳоле, ки дар ҷумҳурӣ 74 ташкилоти ғайриисломӣ сабти ном шудааст ва табиист, ки пайравони онҳо барои қонеъ кардани эҳтиёҷоти худ ба адабиёти динӣ ниёз доранд, шумо гуфта метавонед, ки теъдоди пайравони ҳамаи онҳо мушаххас шудаасту ҳар як ташкилот мувофиқ ба теъдоди пайравонаш адабиёти динӣ ворид мекунад?

- О, ин талаботи Қонун аст. Яъне дар талаботи Қонун омадааст, ки ба миқдори мувофиқ  адабиёти динӣ ба ҷумҳурӣ ворид кунанд. Миқдори мувофиқ ин вобаста ба теъдоди пайравонашон аст ва теъдоди паравонашонро онҳо.., хайр акнун ҳастанд баъзе ташкилотҳои диние, ки мехоҳанд ҳамин талаботи Қонунро дигар хелтар шарҳ диҳанд, масалан дар як нишаст яке аз ҳамон сардорони ташкилотҳои динӣ калимаи «прихожане»-ро ба мо чунин шарҳ доданӣ шуд, ки «прихожане- это те кто приходят в Церков», ки мо ба ин шарҳи вай розӣ нашудем.

Истилоҳи «прихожане» аз нигоҳи илмӣ чунин шарҳ дода шудааст:  як нафарест, ки ӯ мансубияти мазҳабӣ дорад, ирода дорад ва таъаллуқ дорад ба ҳамон равияи динӣ, агар касе ақидаи дигар дошта бошад вай «прихожане» ҳисобида намешавад. «Прихожане» - ин пайрави ҳамон ташкилоти динӣ аст, яъне агар ман ба Церкови ӯ рафтам, ман «прихожане»-и ӯ ҳисоб намехӯрам.

Кӯшишҳое буданд, ки хостанд масалан ҳамин вожаи «прихожане»-ро дигар хелтар шарҳ диҳанду бо ҳамин асоснок кунанд, ки мақсад ҳар нафаре ба Калисои мо омад, ӯ «прихожане» асту мо ба ӯ як нусха аз ҳамин адабиёти худамон медиҳем, мо гуфтем Қонунро ин гуна шарҳ додан ҷоиз нест.

- Ба ибораи дигар, ҷаноби Саидбек, шумо ба сурати тақрибӣ гуфта метавонед, ки теъдоди пайравони 74 ташкилоти ғайриисломие, ки дорем муайён ва мушаххас аст. Яъне агар шумори пайравони ин ҷараёни ғайриисломӣ даҳ нафарро ташкил медиҳад, аз ташкилоти дигар сад, ҳазор ва ё чанд ҳазор?

- Не акнун ин чизи «анонимнӣ» аст, мо ҳуқуқи талаб кардан надорем, ки шумо ба мо теъдоди пайравони худатонро муайян намоед. Танҳо мо на камтар аз 10 нафар муассиси ташкилоти диниро мешиносем, ки ному насаб ва суроғаи онҳо навишта шудааст,  танҳо ҳамин қадар теъдод барои мо равшан аст. Аммо қонунҳои мавҷуда ба мо ин ҳуқуқро намедиҳанд, ки теъдоди зиёда аз ин даҳ нафарро мо аз онҳо талаб кунем.

- Ҷаноби Саидбек, шумо алҳол гуфтед, ки қонунҳои мавҷуда бароятон ин ҳуқуқро намедиҳанд, ки теъдоди пайравони ташкилотҳои диниро аз муассисони онҳо талаб кунед, пас чӣ гуна муайян мекунед, ташкилоти динии адабиёт воридкунанда бояд чӣ миқдор нусха аз адабиёти динии худро ворид намояд?

-Ин талаботи қонун аст ва миқдори мувофиқ ҳамон теъдоди пайравони онҳост. Акнун ин ба инсофу виҷдони нафароне, ки китобҳоро ворид мекунанд, ба онҳо вобастааст, ки онҳо дурӯғ нагӯянд. Яъне барои мо бигзор теъдодашонро махфӣ бидоранду барои худашон муайян бошад, Лекин мувофиқи теъдоди пайравонашон адабиётро ворид кунанд, на зиёда аз он.

- Барои суҳбат ташаккур!

- Саломат бошед!

Амруллоҳи Низом, «Рӯзгор»