Ҷавоб:- Адами хушӯъ дар намоз ба чанд маъно метавонад бошад. Агар хушӯъ ба наҳве бошад, ки намозгузор дар аснои намоз он андоза ҳаракоти зиёдеро анҷом бидиҳад, ки ангор дар ҳоли намоз нест, монанд ин ки баданашро бихорад, ё ба соъаташ нигоҳ кунад ва онро кук (пахш) кунад ва ба ин тараф ва он тараф нигоҳ кунад ва аммома ё шарфи гарданашро мураттаб кунад …, яъне ҳамон тавре, ки назди баъзе аз мардум чунон ҳолатеро мебинем, ин навъ аз адами хушӯъ, ба хотири ҳаракоти бисёр зиёд, намозро ботил мекунад, чунин аъмол абас маҳсуб мешаванд ва аз мусалмоне, ки бо қалб ва андеша ба Худо рӯй оварда ва барои намоз эҳтиром қоил бошад ва арзиш ва баҳои онро бишиносад, чунин аъмоле интизор намеравад.

Аммо агар адами хушӯъ ба ин маъно бошад, ки намозгузор аҳёнан ҳаракоти андакеро анҷом диҳад ё фикри ӯ ба ҷои дигар биравад, ё дар намоз ҳузури қалбӣ надошта бошад, ҳар чанд намозро ботил намекунад, вале рӯҳи намозро аз миён мебарад, зеро ки рӯҳи намоз дар ҳақиқат ҳамон хушӯъ аст, Худованди мутаъол мефармояд: «Ба ростӣ мӯъминоне, ки дар намозашон фурӯтананд, растагор ҳастанд».

Хушӯъ бар ду навъ аст: 1. Хушӯъи қалб - 2. Хушӯъи ҷавориҳ.

Хушӯъи қалб ба ин маъност, ки намозгузор муроқибат ва азамати Худованди мутаолро дар қалби худ эҳзор ва эҳсос намояд ва нисбат ба оятҳои Қуръон, ки худ мехонад ва ё мешунавад, фаҳм ва тадаббури худро бакор бандад ва ба маънои азкор аз қабили такбирот ва тасбиҳот ва «самеъаллоҳу лиман ҳамида» огоҳӣ ва таваҷҷӯҳ дошта бошад ва нисбат ба маъонии ин азкор (дуоҳое, ки дохили намоз хонда мешаванд) ва ҳангоми тиловат ва шунидани оёти қуръонӣ, тадаббур дошта бошад.

Дар ин мавқеъ аст, ки намозгузор амалан эҳсос мекунад дар пешгоҳи Худованди азза ва ҷалла истодааст ва бояд намозашро аз бозӣ ва афъоли беҳуда пироста гардонад. Аз яке аз бузургони салаф ба номи Ҳотами Асам суол шуд, ки чигуна намозашро мехонад, дар ҷавоб гуфт:

«Такбирро ба сурати воқеӣ бар забон меоварам, қироатро бар тартил мехонам, хошиъона ба рукӯъ меравам, залилона ба саҷда меравам, биҳиштро самти рост, дӯзахро самти чап, сиротро зери по, Каъбаро миёни абрувон, малакулмавт (фариштаи марг)-ро болои сар, гуноҳонро муҳит (дар атроф) ба худ, чашмони Худоро нозир ва муроқиби худ мебинам ва ҳар намозро охирин намоз дар умри худ мепиндорам ва ба андозаи тавон дар он ихлосро ба кор мегирам. Салом медиҳам, дар ҳоле, ки шак ва тардид дорам, ки оё Худованди мутаъол ин намозро аз ман мепазирад ва ё мефармояд онро бар пешонии соҳибаш бикӯбед».

Вале агар намозгузор ба намозаш биистад, дар ҳоле, ки тамоми ҳаму ғамми дунё бар ӯ фурӯ резад, худро ба ҳар чизе ҷуз намоз машғул созад, чунин чизе шоистаи ҳеч мусалмонӣ нахоҳад буд. Ба ҳар ҳол ҳамеша чанд амри оризӣ вуҷуд дорад, ки инсонро маҷбур ва мағлуби худ месозад ва дар айни ҳол аз ӯ хоста шудааст, ки он умурро аз мағз ва андешаи худ дур созад ва дар маконе қарор гирад, ки хушӯъ ва тадаббур дар маъонӣ ва тамаркузи ҳавос ба андозаи тавон барои ӯ падид ояд ва ончӣ хориҷ аз тавони ӯ бошад, иншоааллоҳ Худованд меомурзад, ин маънои хушӯъи қалб аст.

Дар канори хушӯъи қалб, хушӯъи ҷавориҳ (андом) вуҷуд дорад, ки дар воқеъ мукаммал ва мазҳари хушӯъи қалб мебошад. Ҳамон тавре, ки дар ривоят омадааст: «Агар қалби ин мард хушӯъ медошт ҷавориҳаш ва андомаш низ хушӯъ медоштанд».

Маънои хушӯъи ҷавориҳ ин аст, ки дар намоз ҳамчун рӯбоҳ ба ин тараф ва он тараф нигоҳ накунад ва кӯдакона ба афъоли беҳуда напардозад ва ҳаракоти изофӣ, ки мухилли хушӯъ ва аз байнбарандаи рӯҳи намоз аст, напардозад, балки намоз хоҳони ин аст, ки инсон бо матонат ва виқор дар пешгоҳи Худованд бистад.

Таҳиякуанда Амруллоҳи Низом, «Рӯзгор»

Адреси доимии маводи мазкур: http://www.ruzgor.tj/gunchahoiumed/4620-tarki-khushu-dar-namoz.html