РӮЗА ГИРИФТАНИ КӮДАКОН АЗ ЧӢ СИННЕ ВА ЧӢ ГУНА БОЯД БОШАД?

Аз силсилаи посухҳои Юсуф Қарзовӣ

Суол: Кӯдакон ва навҷавонони писар ё духтар аз чӣ синне бояд рӯза бигиранд? Ва  оё шаръан барои рӯза гирифтани онон синни муайяне вуҷуд дорад?

Ҷавоб: Дар ҳадис омадааст, ки Паёмбар (с) мефармояд: «Руфиъал қаламу ъан салосин: ъанис сағир ҳатто якбара ва ъанин ноими ҳатто ястайқиза ва ъанил маҷнуни ҳатто юфиқа» (Се гурӯҳ таклиф надоранд: 1. Тифл то болиғ нашавад. 2. Хуфта то бедор нашавад. 3. Девона то беҳбуд наёбад),{Аҳмад, Абӯдовуд, Насоӣ, Ибни Моҷа ва Ҳоким ин ҳадисро аз Оиша (р) ба санади саҳеҳ ривоят кардаанд. Ҳамчунин Аҳмад, Абӯдовуд ва Ҳоким ин ҳадисро аз Алӣ ва Умар бо ибороти наздик ба ҳам аз чанд тариқи мутаъаддид, ки якдигарро тақвият мекунанд, овардаанд}.

Бардошта шудани қалам яъне, мукаллаф набудан, ҷуз ин ки ислом дине аст, ки муроъоти табиати башарро мекунад ва мехоҳад, ки фарзандон дар даврони кӯдакӣ барои анҷоми ибодот ва тоъот тамрин ва муморасат кунанд. Аз Паёмбари Худо (с) дар бораи намоз ривоят шуда, ки мефармояд: «Мурӯ авлодакум бис салоти лисабъин ваз рибӯ ъалайҳо лиъашрин» (Фарзандонатонро ба хондани намоз дар синни ҳафтсолагӣ дастур диҳед ва дар даҳ солагӣ ба хотири тарки намоз ононро таъдиб кунед), {Аҳмад, Абӯдовуд ва Ҳоким ин ҳадисро аз Абдуллоҳ бини Амр бини Ъос ривоят кардаанд}.

Рӯза ҳам монанди намоз як ибодати воҷиб аст, бинобар ин, бояд фарзандон барои адои он тамрин дода шаванд, вале ба далели ин ки рӯза аз намоз сахттар аст ва ба тоқату тавоноии кӯдакону навҷавонон низ бастагӣ дорад, бо ин тартиб, ҳар гоҳ падару модар эҳсос карданд, ки фарзандашон тавоноии рӯза гирифтанро дорад, ҳар чанд ибтидо ҳар моҳ фақат чанд рӯз битавонад рӯза бигирад, бояд ононро ёрӣ кунанд то тамрини рӯза гирифтанро бикунанд ва ҳар сол бар теъдоди рӯзҳо изофа гардад, барои мисол, соли аввал се рӯз ва соли баъд як ҳафта ва соли дигар ду ҳафта ва билохира дар соли баъд ҳамаи рӯзҳои моҳи рамазонро рӯза бигирад, дар ин сурат ҳангоме, ки кӯдак ба синни булуғ ва ҳадди таклиф бирсад, ба хотири ин тамрин ва муморасат, гирифтани рӯза барои ӯ машаққате нахоҳад дошт. Ин аст тарбияти исломии кӯдак дар синни кӯдакӣ ва навҷавонӣ бояд ба одоб ва воҷиботи исломӣ хӯ бигирад то дар бузургӣ ба онҳо амал намояд. Шоъир чӣ накӯ гуфтааст:

«Ва янфаъул аҳдосу фи сиғарин ва лайса янфаъу ъиндаш шибатил адабу, Иннал ғусуна иза қаввамтаҳа иътадалат ва лан талина иза қаввамтаҳал хашабу».

Таъдиб (адаб додан) дар кӯдакӣ судманд аст, вале дар миёнсолӣ ва пирӣ нафъе намерасонад, шохаи тозаро метавон рост кард ва чӯби хушкро ҳаргиз натавон рост кард.

Бинобар ин, бар падарону модарон ва авлиёи писарону духтарон воҷиб аст, ки ононро ба адои намозу рӯза одат ва тамрин диҳанд. Омӯзиши намозро дар ҳафт солагӣ ва таъдиб ба хотири тарки онро дар даҳ солагӣ шурӯъ кунанд ва рӯза гирифтанро ҳамзамон бо эҳрози тавоноии кӯдак, ҳатто баъд аз ҳафт солагӣ ё бештар, падару модар бояд ба ӯ дастӯри адо ва анҷоми онро бидиҳанд.

Таҳияи Амруллоҳи Низом, «Рӯзгор»